X
تبلیغات
بحران آب
راههای پیشگیری با بحران آب
آب از منابع مهم محیط زیست است و زندگی و سلامت همه ی موجودات زنده اعم از انسان ها ، گیاهان و جانوران به وجود آن بستگی دارد . بیش از سه چهارم کره ی زمین را آب فراگرفته است اما بیشتر این آب ها دارای نمک می باشند و تنها یک درصد کل آب های موجود، آب شیرین و قابل استفاده است . تمامی نیازهای انسان ها ، گیاهان و جانوران ساکن در خشکی و 90% آب آشاميدنی انسان ها از همین مقدار تامین می شود .
ازدیاد جمعیت کره ی زمین باعث افزایش مصرف منابع آبی شده است و این در حالی است که به علت افزایش دمای کره ی زمین ( به دلیل آلودگی هوا ) بارش برف و باران نیز به شدت کاهش یافته است .
با اینکه مقدار آب قابل استفاده ( آب شیرین ) در سطح کره ی زمین بسیار محدود است ، اما از همین مقدار هم به درستی استفاده نمی شود.انسان ها با بی توجهی خود نه تنها آب را بیهوده و بیش از نیازشان مصرف می کنند بلکه با رفتار ناصحیح خود باعث آلودگی آن می شوند . خشکی در کشور ما یک واقعیت است ، اولین عارضه ی این خشکی ، بی آبی است . در شهری مثل تهران پدیده ی کم آبی یا بی آبی ناشی از رشد بی رویه ی جمعیت و مهاجرت به تهران و افزایش تقاضا برای آب است . رشد بی رویه ی تهران به تدریج وضعیتی را فراهم آورده که منابع آب موجود یعنی سدهای کرج ، لتیان و لار و چاه هایی که قرار بود فقط در ماه های اوج مصرف مورد استفاده قرار گیرند ، دیگر پاسخگوی نیاز تهرانی ها نبوده و به ناچار برداشت آب از منابع زیرزمینی رو به افزایش نهاده به طوری که در شرایط فعلی تعداد چاه های حفر شده از 250 حلقه فراتر رفته است . نیاز آب شرب تهران تا سال 1400 به بیش از 1450 میلیون مترمکعب در سال خواهد رسید ، در حالی که این میزان نیاز به آب تقریبا 50% بیش از ظرفیت تولید آب در شهر تهران است .موارد استفاده ی اصلی ازآب شامل مصارف شهر و خانگی و مصارف کشاورزی و مصارف صنعتی است .
آلوده شدن و تلفات آب و افزایش بی رویه ی جمعیت ، آب شیرین را که تولید آن تقریبا ثابت و محدود است ، تهدید می کند . تلفات آب به وسیله ی انسان ، با برداشت بی حساب از منابع آب سطحی و زیرزمینی در مدت زمان طولانی و مصرف بی رویه‌ی آب در منازل و مزارع و صنایع به وجود می آید . طبق آمار موجود متوسط در حال حاضر 28% آب در شبکه ی آبرسانی شهر ما به هدر می رود و در برخی شهرها مانند تهران این رقم به 31% نیز می رسد

 منابع :
« آب » مجموعه ی دانستنی های زيست محيطی روزنامه ی همشهری

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1391ساعت 14:49  توسط نصرت اله قبادی  | 

-تدوین صحیح مصرف بهینه آب
نگاهی حکومتی و فرا گیر به جمعیت یک کشور اگر فعالیت در زمینه منابع و با دیدگاه مملکتی و ملی و تامین منافع کل کشور انجام شود می تواند برنامه ریزی صحیح بهره برداری از منابع خدا دادی را تکلیف و ترسیم کند. آب مانند نفت از منابع ملی است و به نقطه خاصی تعلق ندارد و باید در قالب برنامه ریزی های حکومتی و ملی تخصیص یابد.این بدان معناست که پس از تامین نیازهای شرب و بهداشتی که بدون توجه به مسایل اقتصادی آن اجتناب نا پذیر است آب را باید با مصرف هزینه حداقل به نقاط مستعدی که بیشترین و بهترین استعداد را برای تولید ملی نسبت به سایر نقاط در اختیار دارند منتقل نموده و در آمدهای آن را از طریق خزانه دولت صرف هزینه های ملی و آبادانی کشور نمود.
در واقع این برنامه و تخصیص در قالب یک بهینه سازی انجام می پذیرد.برای مثال هدف ملی در راستای خود کفایی و بی نیازی از واردات گندم و سایر تولیدات کشاورزی است.برای تولید یک تن گندم و در جایی که منابع آب و خاک فراهم و مناسب باشد مسلما هزینه کمتری صرف خواهد شد تا انتقال آن به نقطه ای دور دست و کشت زمینهای نا مرغوب تر.بنا بر این تامین گندم مورد نیاز مردم که امری حکومتی است باید در قالب برنامه ریزی های حکومتی قرار گیرد و توزیع آب منابع مختلف نیز بر همین اساس صورت گیرد شکی نیست که توسعه و اجرای طرحهای آبی از نظر بالابردن استاندارد و سطح زندگی مردم الزامی است و اگر بخواهیم به مردم کمک شود می بایست توسعه برنامه های آبی صورت گیرد؛اما این کار بدون تخلیه ابهای زیر زمینی,خشک شدن رود خانه ها و یا از بین رفتن جنگلها به آسانی حاصل نخواهد شد.از منابع آبی نمی توان استفاده بهینه کرد مگر آنکه سه اصل عمده یعنی کارآیی مصرف آب ,عدالت در توزیع آب و حفظ تعادل بوم شناختی و زیست محیطی رعایت شده باشد.
شواهد بسیاری نشان میدهد که توزیع آب در کشور ما عادلانه نیست و این روند نمی تواند برای همیشه دوام داشته باشد.باید بپذیریم که در کویر زندگی می کنیم و لذا می بایست آب را جور دیگر دید و قبل از آن که هر روز با بحران جدیدی از آب رو به رو شویم لازم است مصرف آب را از درون دگرگون
کرد.اگر آب را با کار آیی بالا مصرف کنیم بدون قطع نیاز شهری می توان نیاز دیگر شهروندان را بر آورده ساخت.با استفاده از روشهای کار آمد می توان از مصرف آب در بخش کشاورزی 10 تا 15 در صد,در صنایع 40 تا 90 درصد و در شهر ها تا 30 در صد کاست.یا حد اقل طوری برنامه ریزی کرد که با مصرف همین مقدار آب محصول بیشتری برداشت و یا افراد بیشتری را سیراب کرد.
فناوری جدید و به کار بستن روشهای جدید می تواند ما را در هدف همین تامین آب کافی یاری کند اما نخواهد توانست تا بی نهایت همراه باشد.به خصوص د رشرایط کشور ما که رشد جمعیت در آن زیاد است تنها صرفه جویی در مصرف آب نمی تواند کار ساز باشد بلکه باید نرخ رشد جمعیت را نیز کاهش داد و چه بسا ممکن است تنها راه مقابله با کم آبی کاهش جمعیت باشد.باید قبول کنیم که درمورد آب چه در کشور ما چه در سطح جهان دوران جدیدی شروع شده است.
موضوع فقط تخلیه منابع زیر زمینی و امثال آن نیست بلکه مشکلات اقتصادی,سیاسی,امنیتی و زیست محیطی در پیش است.لیکن زمان آن فرا رسیده که در دیدگاه ها و ارتباط خود با آب,زمین و محیط زندگی تغییر اساسی دهیم.بنا براین تدوین سیاستها و راه بردهای مربوط به آب از اهمیت بیشتری نسبت به گذشته بر خوردار می گردد و یکی از مسایل امنیت ملی و عنصری اساسی در ساختار و رفتار سیاست خارجی و عامل مهمی در استقرار جمعیت و فعالیت به شمار می رود.

۱-  قرآن کریم

 


 

+ نوشته شده در  شنبه شانزدهم اردیبهشت 1391ساعت 15:7  توسط نصرت اله قبادی  | 

آب درآموزه هاي قرآني مايه حيات همه موجودات جاندار در زمين است. از اين روست كه به صراحت مي‌فرمايد: جعلنا من الماء كل شي حي؛ ما هر چيز زنده را از آب قرار داده ايم.

آب مايه آسماني است  چنان كه مايه بركت نيز مي‌باشد .البته و براي بركت يابي مي‌بايست انسان ايمان و تقوا را مراعات كند. به اين معنا كه همين آب كه ماده حيات بشريت و رشد و شكوفايي تمدني است و از آسمان پاك مي‌بارد براي اين كه مبارك باشد و بركت را براي بشريت پديد آورد مي‌بايست، آدمي‌را به سوي ايمان به خدا و تقوا بكشاند وگرنه همان باران و آب آسماني مايه هلاكت و نيستي مي‌شود و همانند سيل هاي عظيم همه چيز را مي‌شويد و مي‌برد و يا همانند بوران هاي سخت از ريشه مي‌خشكاند.

آب هم چنان كه مايه حيات و عنصر اصلي تمدني و شكوفايي آن است هم چنين مايه درمان و شفابخش بشر از بيماري نيز مي‌باشدآب سرد و شيرين درمانگري بيش تري دارد و نوشيدن آن به عنوان مايه شفا درون و شستن به آن مايه شفاي بدن و پوست و گوشت آدمي‌است.

خداوند نه تنها آب را به عنوان يكي از آيات بزرگ خويش مي‌شناساند كه انسان با تفكر در آن مي‌تواند به آفريدگاري و پروردگاري خداوند برسد بلكه خداوند در آياتي بر انسان منت مي‌گذارد كه وي را با آب گوارا سيراب مي‌كند

هرچند كه مطلق آب به عنوان آيه اي درخور توجه مطرح مي‌شود و درآيه 12سوره فاطر توجه به منافع آب هاي تلخ و شيرين مورد تاكيد است ولي آب شيرين و خنك به عنوان مهم ترين عنصر مورد توجه است و شكر خاص مي‌طلبد.

+ نوشته شده در  شنبه شانزدهم اردیبهشت 1391ساعت 15:4  توسط نصرت اله قبادی  | 

ضرورت مديريت صحيح منابع آب براي پيشگيري از بحران

يکي از مشکلات اساسي که جهان امروز در بخش آب با آن روبرو است را مي توان سوء مديريت منابع آب دانست که پيش از وقوع بحران آب مي توان به آن پرداخت.در حال حاضر اگر چه هنوز با بحران شديد آب در سراسر جهان روبرو نشده ايم، اما به صراحت مي توان مشاهده کرد که جهان امروز با بحراني جدي در مديريت منابع آب روبرو است.

راهکار پيشگيري از بحران آب را مي توان در مديريت صحيح و يکپارچه منابع آب جستجو کرد تا از طريق آن، مصرف آب در تمام بخش ها را تحت نظارت و مديريت راهبردي قرار داد و اين کار هنوز به شکل جدي و فراگير به انجام نرسيده است.

اگر چه برخي از کشورهاي جهان از لحاظ منابع آب بسيار غني هستند، اما اين موضوع به هيچ عنوان دليلي براي بي توجهي آنان به بحث مديريت فراگير منابع و مصارف آب نيست.

به طور کلي نمي توان آب را به عنوان يک منبع جداگانه مورد بحث و بررسي قرار داد، چرا که امروزه از آن به عنوان يکي از منابع اصلي در بخش انرژي، توليد، تهيه و مصرف غذا استفاده مي شود. بدين ترتيب، حتي مناطقي مانند اقيانوسيه که کمتر از يک درصد از جمعيت زمين در آن ساکن است اما بيش از 5 درصد از ذخاير آب جهان را در اختيار دارند هم نيازمند مديريت صحيح منابع آب خود هستند تا از بحران هاي آتي پيشگيري کنند.

از ميان عوامل مختلفي که امنيت آب را در جهان به مخاطره مي اندازند، رشد سريع جمعيت، تغييرات آب و هوايي، افزايش قيمت مواد غذايي و مهاجرت به شهرها بيشترين خطر را متوجه اين منبع حياتي خواهد کرد.

به طور متوسط، هر شهروند روزانه 50 ليتر آب براي نيازهاي اوليه خود مصرف مي کند، اما حدود 50 برابر اين ميزان براي توليد مواد غذايي مورد نياز هر فرد مصرف مي شود. به طور ميانگين 2 هزار و 500 ليتر آب براي توليد مواد غذايي مورد مصرف روزانه در يک رژيم غذايي عادي به کار مي رود که مشکل اساسي را در اين بخش به خود اختصاص داده است.

در ميان کشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته جهان بيش از 70 درصد از آب مصرفي در بخش کشاورزي به کار مي رود و در کشورهاي کمتر توسعه يافته اين ميزان حتي به 90 درصد هم مي رسد. به عبارتي، حدود 20 درصد از زمين هاي قابل کشت جهان با استفاده از 40 درصد از منابع آبي موجود زير کشت مي رود.

توليد انرژي هم بخشي حياتي از مصرف آب را تشکيل مي دهد. به گونه اي که در اروپا و آمريکا 30 تا 45 درصد از آب مورد استفاده در بخش توليد انرژي به کار گرفته مي شود.

از سوي ديگر، پيش بيني مي شود که طي 30 سال آتي، تقاضاي انرژي در جهان بيش از 60 درصد افزايش يابد. همچنين پيش بيني شده است که توليد انرژي از منابع تجديدپذير در اين مدت به دو برابر برسد و سوخت هاي زيستي نيز 5 درصد از کل سوخت مورد استفاده در بخش حمل و نقل را تامين کنند. لذا بايد آب مورد نياز براي جبران اين مصارف را نيز به فشارهاي موجود بر منابع آبي اضافه کرد.

در اين جا براي اثبات اين که چقدر بيش از حد تصور ما، براي رفع نيازهاي روزمره به منابع آبي فشار وارد مي شود، جالب است بدانيد که براي توليد يک فنجان قهوه بيش از 140 ليتر، يک ليوان شير 200 ليتر، يک همبرگر 2 هزار و 400 ليتر و يک ليتر سوخت زيستي يک هزار تا 3 هزار ليتر آب مصرف مي شود. البته اين مقادير مصرف آب براي توليد يک کيلوگرم غلات به بيش از يک هزار و 500 ليتر و براي توليد يک کيلوگرم گوشت قرمز به 10 برابر اين ميزان هم مي رسد.

در عين حال، رابطه مستقيمي نيز ميان فقر و دسترسي به آب وجود دارد و حدود 65 درصد از کساني که دسترسي به آب سالم ندارند، مجبور به زندگي با درآمد کمتر از 2 دلار در روز هستند.

ضمن اينکه تغييرات آب و هوايي نيز از خطرات قديمي عليه امنيت آب محسوب مي شود. البته تهديدهاي ناشي از افزايش مصرف انرژي، غذا، آب و رشد سريع جمعيت بسيار جدي تر از تغييرات آب و هوايي است. اما در هر صورت، خطر تغييرات آب و هوايي نيز امنيت آبي جهان را تهديد مي کند و بايد به دنبال راهکارهاي جدي براي مقابله با انتشار بي رويه گازهاي گلخانه اي بود

۱ راهنمای آب – تألیف دکتر عباس کمالی زاده – انتشارات ایران علمی – سال ۱۳۶۴

+ نوشته شده در  یکشنبه دهم اردیبهشت 1391ساعت 20:37  توسط نصرت اله قبادی  | 

قرآن و صرفه جویی

اصولا نگاه قرآن به مسئله اقتصادی نگاهی در راستای بهره وری مناسب و درست از امکانات و وسایلی است که خداوند در اختیار بشر به طور مستقیم و یا با تولید و کار قرار داده است. از این رو از مردم می خواهد که هر چیزی را درست و به شکل مناسب آن مورد استفاده قرار داده و از اتراف و تبذیر و عدم بهره مندی از آن خودداری ورزند.

خداوند در آیاتی چون آیه ۱۴۱ سوره انعام از مردم می خواهد که از اسراف و تبذیر دوری ورزیده و هزینه های خویش را در چارچوب اعتدالی قرار دهند. در آیه ۳۱ سوره اعراف از مردم می خواهد که از نعمت های خداوند استفاده کرده و از آن بخورند و بیاشامند ولی اسراف نکنند؛ زیرا اسراف امری ناپسند در نزد خداوند است و اهل اسراف را خداوند دوست نمی دارد.

ضرورت اعتدال در مصرف

آیه ۱۴۱ سوره انعام به مسئله اعتدال در مصرف اشاره دارد که همان معنای صرفه جویی و بهینه سازی مصرف در اقتصاد امروز جهان است. خداوند در این آیه اعتدال در مصرف و دوری از اسراف و تبذیر را اصلی مهم در هزینه کرد اموال اقتصادی برشمرده و در آیه ۳۱ سوره اعراف و نیز ۲۶ سوره اسراء و همچنین ۶۷ سوره فرقان برآن تأکید می ورزد.

درحقیقت ازنظر اسلام و قرآن، اعتدال در مصرف و میانه روی و صرفه جویی به معنای مصرف درست و متناسب، اصلی اساسی و از اصول نخستین اقتصاد اسلامی می باشد که مؤمنان برای دست یابی به کمال شخصی و جمعی و امت اسلامی برای رسیدن به جامعه نمونه و برتر می بایست آن را در نظام اقتصادی خویش درنظر گیرند.

از آن جایی که قرآن کتاب هدایت آدمی و جامعه بشری به سوی تعالی و کمال است، برنامه ها و نظام اقتصادی آن نیز در همین چارچوب می باشد. از این رو خداوند بر لزوم وسیله قرار گرفتن ابزارهای اقتصادی برای تحصیل امر معنوی واخروی تأکید می کند (قصص آیه ۷۷) و می کوشد تا با جمع میان دنیا و آخرت در حوزه اقتصادی مردم را به سوی کمال سوق دهد (بقره آیه ۲۰۱ و نساء آیه ۱۳۴ و آیات دیگر)

اگر از نظر اسلام، سلامت اقتصادی و پرهیز از فسادانگیزی در حوزه اقتصادی (اعراف آیه ۸۵ و هود آیه ۸۴ تا ۸۶) و تصحیح روابط اقتصادی جامعه، هم پای مسایل اعتقادی و عبادی در صدر برنامه های پیامبران قرار دارد (اعراف آیه ۸۵ و هود آیات ۸۴ تا ۸۷ و شعراء آیات ۱۷۷ تا ۱۸۳ و ده ها آیه دیگر) این امر نمی تواند جز با صرفه جویی و بهینه سازی مصرف همراه باشد؛ زیرا اقتصاد در هرحال بستری برای تکامل بشری است و به عنوان هدف ابزاری و یا میانی مطرح می باشد که می بایست آدمی با بهترین شیوه مصرف و استفاده درست و مناسب، خود را در جایی قرار دهد که بتواند رشد و کمال خویش را ادامه دهد. از این رو همان اندازه که اسراف و اتراف و تبذیر زشت و ناپسند است استفاده نکردن درست از نعمت های خداوندی نیز به معنای نادیده گرفتن ابزارهای کمالی است.

ازنظر قرآن، اقتصاد و ثروت مایه قوام جامعه است (نساء آیه ۵) و امور ا قتصادی و معیشتی مردم دارای جایگاهی مهم در حد مسایل اعتقادی و عبادی (بقره آیه ۳و ۳۱و ۴۳و ۸۳و ۱۷۷و ۲۷۷) دارد و براین اساس می بایست همگان از شخص و جامعه و دولت در مسیر اقتصاد سازنده و مثبت حرکت کنند تا فرصت های برابر برای همگان جهت دست یابی به همه ابزارهای رشد و تکامل فراهم آید. بنابراین هرکسی که با مصرف زیاد و اتراف و تبذیر و اسراف بخشی از ابزارهای رشدی و کمالی را از میان ببرد می بایست پاسخ گوی خدا و جامعه انسانی باشد.

نگاه قرآن به مسائل اقتصادی هم نگاهی در راستای بهره وری مناسب و درست از امکانات و وسایلی است که خداوند به طور مستقیم یا غیر مستقیم در اختیار بشر قرار داده است.

در اسلام همواره سخن از اقتصاد است. اقتصاد که از واژه قصد گرفته شده به معنای میانه روی و اعتدال است. از این رو بنیاد امور در حوزه تولید و توزیع و مصرف کالا در بینش و نگرش قرآنی میانه روی است. هر گونه رفتارهای بیرون از این چارچوپ از نظر قرآن نه تنها نادرست و نا به هنجار است بلکه گناه و گاه جرم قانونی تلقی می شود البته در برخی موارد کم مصرفی هم تذکراتی داده شده که چرا حلال خدا را بر خود حرام می کنند؟

از نظر اسلام، سلامت اقتصادی و پرهیز از فسادانگیزی در حوزه اقتصادی و تصحیح روابط اقتصادی جامعه، هم پای مسائل اعتقادی و عبادی در صدر برنامه های پیامبران قرار دارد، این امر نمی تواند جز با صرفه جویی و بهینه سازی مصرف همراه باشد. زیرا اقتصاد در هر حال بستری برای تکامل بشری است و به عنوان هدف ابزاری یا میانی مطرح می باشد که باید آدمی با بهترین شیوه مصرف و استفاده درست و مناسب، خود را در جایی قرار دهد که بتواند رشد و کمال خویش را ادامه دهد

                                                                                                           

+ نوشته شده در  یکشنبه دهم اردیبهشت 1391ساعت 20:33  توسط نصرت اله قبادی  | 

بحران آب دراستان ایلام  :

استان ایلام تنها استانی نسیت كه در سال های اخیر با مساله ی بحران آب درگیر است بلكه کشوردر حال تجربه بحران آب است . بیش از چند میلیون از مردم کشور به آب سالم آشامیدنی و نیمی از مردم کشوروجهان به بهداشت مناسب دسترسی ندارند . بدون تغییرات اساسی ، بسیاری از مناطق جهان آب كافی برای تولید غذا ورشد جمعیت علی رغم اعمال سیاست های كنترل جمعیت ندارند . نابودی گونه های گیاهی و جانوری حقایق دیگری هستند كه در بسیاری از نقاط استان اتفاق افتاده و می توانند باعث تغییر روش زندگی نسل های آینده بشوند . بحران آب استان ، یك بحران مدیریتی است . در قلب آن این سوال مطرح است : چگونه آب را می توان با بهره وری بالاتر مورد استفاده قرار داد؟ كه جواب این سوال را می توان به صورت زیر خلاصه كرد :

- افزایش تولیدات با مصرف آب كمتر

- رقابت كمتر برسر آب

-نیاز كمتر به توسعه و ساخت سازه های زیر بنایی

- افزایش ایمنی و امنیت تولیدات غذایی

- داشتن آب بیشتر برای كشاورزی ، صنعت و مصارف خانگی و محیط زیست بهتر

در حال حاضر بحران آب نیازی به زنگ خطر ندارد . زنگ های خطر به صدا در آمده و می توان این بحران را مهار كرد

استفاده از توسعه منابع آب را قابل تحمل ساخت . برای موفقیت در مهار این بحران نیاز به یك بررسی و تحقیق كامل برای مدیریت سیستم های با پیچیدگی بالا داریم . اگر ما رفتارمان و همچنین روش مدیریت استفاده ازآب را تغییر دهیم ،قادر به رسیدن به یك آینده مطلوب برای زمین و مردم آن خواهیم بود .

شیوه های مقابه با بحران كم آبی در استان ایلام :

برای مباره با كم آبی و مشكلات ناشی ازآن از روش های زیر پیشنهاد می شود :

الف- اولویت های مصرف

همزمان با كمبود بارندگی ، شرایط اقلیمی و آب وهوایی استان دچار تغییر و جابجایی شده است . مثلاً گرمای بعضی شهرهای سردسیر در اولین روزهای سال جدید به 28 تا30 درجه رسید . گرمایی كه معمولاً شهرها در تابستان شاهد آن بودند مثلا ایوان وملکشاهی همیشه شاهد برف های حجیم در كوه های خود بوده است درحالی كه در دوسال اخیر در كوه های این شهرها  برف های چندانی نیامده است .

ب) جیره بندی :

در پی كاهش بارندگی ، مسئولان وزارت نیرو از احتمال جیره بندی آب در برخی از شهرهای استان در تابستان خبر دادند

پس مسئولین و دست اندركاران بحران آب نباید نگرشی مقطعی و آنی داشته باشند بلكه بایر بر مبنای مقابله اضطراری و تدوین یك برنامه بلند مدت منظم و مداوم جهت آمادگی و پیشگیری از گسترش این بحران جلوگیری كند و در این راه نه تنها مسئولین بلكه همه دستگاههای اجرایی و مردم از مجریان اجرای راهبردهای مدیرت كم آبی و كاهش اثرات خشكسالی می باشند .

در مواجهه با بحران آب باید تهدیدها به فرصت تبدیل كنیم و این مساله را امری انقلبی و ارزشی بدانیم كه نه تنها یك ارگان بلكه تمام مردم ایران موظف به حل این مشكل هستند یرا در این موفقیت با یك معادله ی دو مجهولی مواجهیم

یك مجهول آن كمبود آب است كه در مقابل آن باید راه حل علمی اندیشید و دوم این است كه از این تهدید بالقوه چگونه یك فرصت بسازیم .هنر ما عبور آرام و منطقی از چالش كم آبی است یعنی باتدبیر ، سخت كوشی و مدیریت درست با كم ترین خسارت باید ازآن عبور كرد و مشكل ها را شناخت پس مردم را آگاه نمود و فرهنگ صرفه جوی را جا انداخت .

روابط عمومی ها نیز درحل بحران آب نقش به سزایی دارند زیرا درست صحبت كردن با مردن هنری برای روایط عمومیب ها محسوب می شود . آنان باید با تعامل و همكاری خود با صدا و سیما و رسانه های جمعی به صورت منسجم و مطابق با رویكرد های وزارت نیرو درجهت اطلاع رسانی به موقع و صحیح اقدامات لازم رابه عمل آورند . این ارتباط فنی ، زیبا ، با نشاط و استادانه باشد تمام توان خود را درحل این امر مهم به كار گیرند .

همه ی مردم به ایت مساله آگاه شوند كه باید صرفه جوی در مصرف آب را از خودمان شروع كنیم و مشكل جامعه را مشكل خود و خانواده ی خود بدانیم و فرزندان خود را نیز از همان دوران كودكی با استفاده صحیح از طلای آب آشنا سازیم .چرا كه آب تنها نعمتی است كه جایگزین ندارد ونبود آن حیات را از انسان ها و تمام موجودات جهان سلب

می كند.

+ نوشته شده در  یکشنبه دهم اردیبهشت 1391ساعت 20:29  توسط نصرت اله قبادی  | 

مقدمه:

آب درآیات شریفه قرآن مجید، موجد پیدایش تمامی موجودات عالم است در فرهنگ جوامع مختلف نیز به نوعی از قداست برخوردار است وذاتاً نیز دارای ویژگیهایی است که به لحاظ فیزیکی وشیمیایی برجسم وروان انسانها اثرات مثبتی دارد به حدی که ارزش منحصر به فردآن را دراذهان تداعی مینماید .دانشمندان وفرهیختگان هم به واقع به این راز پی برده اند که آب منشاء وراز ماندگاری حیات در جهان است ومطالعات دیرینه شناسی هم نشان می دهد که حیات ابتدا در محیط های آبی ، دریاها واقیانوسها شکل گرفته وسپس به مناطق خاکی وخشک انتقال یافته است. از نگاه فیزیولوژیستها نیز آب در بدن موجودات زنده بسیار ارزشمند توصیف شده به طوریکه درمتون زیست شناسی آمده 75درصد از اندامهای بدن موجودات را آب تشکیل میدهدوسوخت وساز مواد غذایی در بدن بدون حضور آب غیرممکن است ونکته آخراینکه اگر12درصد از آب بدن به هردلیلی از بین برود ، مرگ آن بدن قطعی واجتناب ناپذیر است اين روزها بيش ازهرزمان ديگر با مساله اي خطرناك و چشم انداز شوم ناشي از آن روبه رو هستيم تغييرات آب و هوايي و گرم شدن زمين. شتاب روز افزون گرمايش، دانشمندان را غافلگير كرده و با چنان سرعتي هستي بشر ساكن بر روي كره زمين را تهديد مي كند كه تيم هاي متعدد پژوهشي مشغول كار شبانه‌روزي هستند تا مگر بتوانند با ماهيت اين پديده بيشتر آشنا شوند و احتمالا راه حلي براي پيشگيري يا حداقل كم كردن عواقب آن بيابند.                                                                   
درياها بالا مي‌آيند، موج بر موج مي‌نشيند، طرح‌ها و الگوهاي از پيش تعيين شده آب و هوا به سرعت تغيير مي كند و كارشناسان را به بهت وا مي‌دارد. و اين همه بار مسئوليت بشر امروز را بيش‌ از پيش سنگين مي‌سازد.     
اولين اقدامي كه لزوم انجام آن بر همه محافل پژوهشي و جوامع بشري مسجل است انجام كاري جدي در مقابله با گازهاي گلخانه‌اي به منظور صيانت از شهروندان ساكن بر روي كره زمين است. به ويژه ميليون‌ها نفر انسان كه بيش از همه آسيب پذيرند. اما همچنان كه شروع به بررسي و شناخت وضعيت بشر و نيازهاي او براي نجات از اين شرايط خطير مي‌كنيم بايد موجودات ديگري را كه زندگي بر روي كره ارض با بشر سهيم‌اند. در نظر داشته باشيم. به ويژه آنكه تمامي مسئوليت وضعيت پيش آمده براي زيست كره فقط و فقط بر عهده ما انسان‌هاست. هيچ يك از گونه‌هاي گياهي و جانوري، پستاندار و مهره‌دار، خزنده و چرنده، آبزي و خشكي‌زي و جز آن كوچكترين تقصيري در ايجاد شرايط موجود نداشته‌اند و حال نيز اغلب مي‌بينيم دانشمنداني را كه در محاسبات خود براي نجات آب صرفاً به انسان‌ها مي‌انديشند و لاغير.                                   
ميليون‌ها گونه جانوري نيز زمين را خانه خود مي‌دانند و چه بسا هزاره‌ها پيش از انسان در اين كره زیست می کرده اند. هر یک از این گونه ها منحصر به فردند و در نیچ niche (موقعیت) زیستی ویژه خود زندگی می کنند.    
دانشمندان صراحتاً به ما می گویند که اگر چاره ای برای جلوگیری از این تخریب بی رحمانه اندیشیده نشود، حداقل نیمی – و شاید دو سوم – همه گونه تا پایان قرن حاضر گام در راه بی بازگشت انقراض خواهند گذاشت! آیا این موضوع تکان دهنده است یا نه؟     

                                                                                                               

چالشی با نام بحران آب پیش روی ایران

یکی از مشکلات عمده درخصوص منابع محدود آب، افزایش روزافزون تعداد افرادی است که در مصرف آب شریک می‌شوند. ازآنجاکه همگان به آب شیرین و پاک نیاز دارند، دور از ذهن نیست تا جنگهای آینده جهان بر سر منابع آب صورت گیرد. در 50 سال گذشته 37 مورد خشونت بین کشورها بر سر آب گزارش شده است که همه آنها به‌جز 7 مورد به خاورمیانه مربوط می‌شود. چنان‌که طبق اعلام مطالعات سازمان‌ملل‌متحد کمبود آب مشکلی حاد در سراسر خاورمیانه می‌باشد.اگرچه طبق این مطالعات ایران و عراق تنها کشورهای منطقه هستند که هنوز در آستانه بحران آب قرار ندارند، لیکن پیش‌بینی می‌شود که درصورت ادامه روند کنونی وضعیت کمبود و آلودگی آب در منطقه، این دو کشور نیز در آینده‌ای نه‌چندان‌دور با بحران آب مواجه شوند. چنانچه پژوهشها حاکی از این است که با توجه به قرار گرفتن ایران در مناطقی که در آینده با بحران آب مواجه خواهند شد، پیش‌بینی می‌شود تا سال 2050 سهم سرانه آب هر نفر به کمتر از هزار مترمکعب برسد.

آنچه ضروری می‌نماید ایجاد «برنامه اقدام جهانی» جهت تضمین امنیت دسترسی به آب سالم برای همه جهانیان است. همچنین محسوب نمودن برخورداری همگان از آب به‌عنوان یکی از عوامل اساسی حقوق‌بشر، تدوین سیاستهای ملّی و منطقه‌ای و افزایش کمکهای بین‌المللی به کشورهای درحال‌توسعه و توسعه‌نیافته در کنار برنامه اقدام جهانی جهت حلّ این معضل بسیار مؤثر خواهد بود.همان‌طور که عنوان شد بحران آب منطقه خاورمیانه به‌ویژه کشور ما را نیز مورد تهدید قرار می‌دهد. مهم‌ترین چالشهای پیش‌روی منابع آب در سطح ملّی عبارتند از:۱. به‌منظور حلّ بحران آب، همکاری فرامرزی و منطقه‌ای ایران با کشورهای همسایه امری روشن، آشکار و ضروری است؛

2. عدم وجود نهادهایی برای حل اختلافات و هماهنگ کردن منابع مشترک ازجمله منابع آبی مشترک و سایر نگرانیهای استراتژیک در این‌خصوص تأثیر فراوانی بر سیاستهای دولتهای منطقه از جمله‌ایران می‌گذارد؛

3. تقاضا برای آب در همه عرصه‌های اصلی مصرف یعنی کشاورزی، صنعت و شهرها به‌شدت افزایش یافته است. هرچه فشار کم‌آبی در ایران بیشتر می‌شود، استفاده بی‌ضابطه و بی‌حدوحساب از آبهای زیرزمینی افزایش می‌یابد؛

4. کاهش سالانه منابع آب شیرین بین سالهای 1987 تا 2002 در ایران 9/72 میلیارد مترمکعب بوده است که از این میزان 91 درصد مربوط به کشاورزی، 7 درصد مربوط به مصارف داخلی و 2 درصد مربوط به صنعت بوده است و این امر نشان می‌دهد استفاده از روشهای نوین آبیاری در بخشهای کشاورزی کشور هنوز عملّیاتی نشده است؛

5. درحالی‌که در سال 2004 میزان منابع داخلی آب شیرین تجدیدشونده در ایران 129 میلیارد مترمکعب بوده و سرانه آن نیز یک‌هزار و 918 مترمکعب بوده، مجموع این رقم در جهان در سال 2004 به‌ترتیب 43 هزار و 507 میلیارد مترمکعب و شش‌هزار و 872 مترمکعب بوده است.

6. عدم توجه مسئولان بخش صنعت به جانمایی صحیح صنایع، یکی از بزرگ‌ترین عوامل کم‌آبی در ایران است. به اعتقاد کارشناسان، چنانچه مدیریت صحیحی در پهنه جانمایی صنایع در ایران صورت می‌گرفت، بسیاری از مشکلات مربوط به آب و آب‌رسانی در ایران حل می‌شد؛

7. قرار دادن کارخانجات نیازمند به آب فراوان در پهنه کویر، تنها یکی از مثالهای عدم مدیریت صحیح در جانمایی صحیح است که در ایران نمونه آشکار آن، کارخانه صنایع آلیاژی است که در یزد و در دل کویر احداث شده است؛

8. اهداف توسعه منابع آب در ایران طیف جامعی را در بر می‌گیرد و شامل حوزه‌های توسعه مواد غذایی، توسعه فعالیتهای صنعتی، انرژی برقابی، آب برای شرب و بهداشت، حمل‌ونقل آبی و حفاظت از اکوسیستم‌های آبی می‌باشند؛

9.  منابع آب در ایران تحت‌تأثیر صنایع دچار آسیبهای زیست‌محیطی شده و خسارات غیر قابل برگشتی به تالابها و دریاچه‌ها وارد شده و سیاستهای کشاورزی غلط بر آنها تأثیر گذاشته است؛

10 بانک جهانی همچنین در گزارشی درباره آلودگیهای زیست‌محیطی در نواحی ساحلی ایران با اشاره به اینکه صنایع سنگین از مهم‌ترین عوامل آلودگی در محیط زیست دریایی محسوب می‌شوند و درواقع منبع اصلی انتشار مواد شیمیایی به‌حساب می‌آیند، اعلام کرد: سالانه 2/1 میلیون بشکه نفت به خلیج فارس و دریای عمان نشت می‌کند. براین‌اساس آلاینده‌ترین صنایع از بُعد کمیت کارون را نیز از گزند خود مصون نگذاشته‌اند؛

11 حدود 7 سال است که بخشهای جنوبی و شرقی کشور دچار خشکسالی هستند و برنامه‌ریزیها و تدابیری برای مدیریت این خشکسالی و مواجهه با بحران تدوین شده و درحال اجراست؛

راهبردهای گذر از بحران

چالشهای برشمرده شده بالا باید در فهرست اولویت های برنامه ریزان و مدیریان اجرایی قرار گیرو و برای حل این معضلات تحقق راهبردهای ارائه‌شده در ذیل در مقابله و پیشگیری از بحران آب در سطح ملّی تأثیر بسزایی خواهد داشت:

۱- هرچند توالت و حمام کوچکترين اتاق در منزل است، اما حدود 75 درصد آب منزل در اين مکان مصرف مي‌شود. در يک دوش گرفتن به طور متوسط به مدت شش دقيقه حدود شصت ليتر آب مصرف مي‌شود. مدت دوش گرفتن خود را به پنج دقيقه يا کمتر کاهش دهيد، از دوش با جريان کم آب استفاده کنيد.
2- به جاي حمام رفتن‌هاي طولاني مدت دوش بگيريد. با دوش گرفتن دو يا سه برابر کمتر از حمام رفتن آب مصرف مي‌شود. در مدت حمام حتما در هنگام شامپو زدن به سر و يا شستن بدن با ليف آب را ببنديد.

3- شير‌هاي آبي که چکه مي‌کنند را تعمير و نشتي‌ها لوله‌ها را برطرف کنيد.
شير آبي که در هر ثانيه يک بار چکه مي‌کند، سالانه شش هزار ليتر آب هدر مي‌دهد که همين ميزان آب مي‌تواند آب مصرفي روزانه چهل نفر را تأمين کند.
4- از دريچه قطع و وصل آب براي شيرهاي آب خود استفاده کنيد (سنسورهاي الکترونيکي براي قطع و وصل خودکار شيرهاي آب).

5- توالت دشمن آب است. در آمريکا، هجده ميليارد ليتر آب تازه براي فلاشينگ (سيفون) توالت مصرف مي‌شود!
6- از سيفون‌هاي دوکاره استفاده کنيد (برحسب نوع استفاده شما از توالت کار مي‌کنند). در تکنولوژي جديد تا 67 درصد نسبت به توالت‌هاي قديمي در مصرف آب صرفه جويي مي‌شود و يا از سيفون‌هاي با حجم تانک کوچکتر استفاده کنيد.

7- اگر در تابستان مي‌خواهيد آب سرد ميل کنيد، اينقدر آب را باز نگذاريد تا سرد شود، بلکه هميشه يک بطري آب در يخچال داشته باشيد.
8- در هنگام مسواک زدن آب را بيهوده باز نگذاريد. در هر دقيقه ده ليتر آب به همين دليل به هدر مي‌رود. پيش از مسواک زدن، يک ليوان آب با خود ببريد و با آن دهان خود را بشوييد.

9- در زمان شستن ميوه‌ها آب را باز نگذاريد. ظرفي را پر از آب کنيد و ميوه را در آن بشوييد و سپس آبکشي کنيد.
10- کتري را به اندازه مورد نياز آب کنيد.
11- هنگام شستن ظرف‌ها، آب را بيهوده و با فشار زياد باز نگذاريد، پس از شستن ظرف‌ها با اسکاچ، آب را با فشار کم باز کنيد و به سرعت ظرف‌ها را بشوييد. متأسفانه وسواس بسياري از خانم‌ها در شستن ظرف و شستن لباس‌ها و کلا شستشوي زياد در منزل، باعث هدر روي بسيار زيادي از آب است.

12- براي شستن ظروف با مايع ظرفشويي غليظ بايد آب زيادي مصرف کرد. از مايع رقيق شده ظرفشويي استفاده کنيم.
13- آب‌هايي که از شستشوي ميوه‌ها و سبزيها به جاي مي‌ماند دور نريزيد، آنها را به گلدانها بدهيد. باغچه‌ها و گلدان‌هايمان را با آب درون لوله آبياري نکنيم، بلکه آب اضافي شست وشوي سبزي و کاهو را پاي درخت و گلدان‌ها بريزيم.

14- باغچه خانه را در روز آب پاشي نکنيد و اين کار را به عصر بيندازيد تا آب بخار نشود. ميزان آبي که هر شخص در موقع آبياري يک ساعته باغچه هدر مي‌دهد، مي‌تواند مصرف روزانه يک خانواده چهار نفري را تأمين کند.
15- ابتکار ديگري که در منزل مي‌توان به خرج داد، کم کردن فشار آب بوده که با اين کار هم خطر ترکيدگي لوله کم مي‌شود و هم اينکه آب کمتري در خانه جريان دارد. براي اين کار، شير فلکه اصلي آب را کمي ببنديد تا فشار کم شود.

16- تا زماني به اندازه کل گنجايش ماشين لباسشويي لباس کثيف نداريد، از ماشين لباسشويي استفاده نکنيد. يک بار استفاده از ماشين لباسشويي با کل ظرفيت کمتر از دو بار با نصف ظرفيت آب مصرف مي‌کند.
17- در هنگام شستشوي اتومبيل به جاي استفاده از شيلنگ آب از سطل آب استفاده کنيد.

18- به جاي کاشت چمن در محيط‌هاي غير ضروري که زياد آب مي‌خواهد، از برگ‌هاي سبز (پاپيتال) که آب نمي‌خواهند استفاده كنيم و پاي درختان خانه گوني بيندازيم و پاي درختان جلوي خانه در خيابان پوشال بريزيم که مانع تبخير آب نشوند.

۱۹. مدیریت متمرکز و یکپارچه حوزه آب از اساسی‌ترین راهکارهای حل مشکلات این حوزه است. به‌نحوی که الزامی است تا سازمانها و نهادهای ذی‌ربط همگی در سطوح ملّی و استانی با همکاری یکدیگر در رفع این بحران سهیم باشند؛

۲۰. پیشنهاد می‌شود تا حسابهای مالی به‌گونه‌ای اصلاح شوند که ضررهای اقتصادی واقعی مرتبط با کاهش منابع آب در آنها منعکس شوند؛

۲۱. شایسته است در سطح کلان و خرد در کشور، سیاستهای یکپارچه مدیریت منابع آب که استفاده از آب را در حدود پایدار زیست‌محیطی محدود می‌کنند و نیازهای محیط زیست را لحاظ می‌کنند، تدوین و اجرا شوند؛

۲۲. آب یکی از زیرساختهای اصلی توسعه در بخشهای مختلف اقتصادی و اجتماعی کشور محسوب می‌گردد. به‌همین‌دلیل در برنامه‌ریزیهای اقتصادی اجتماعی کشور و به‌ویژه در برنامه‌ریزیهای منطقه‌ای باید حتماً ظرفیتهای آبی کشور نیز به‌عنوان یک اصل ملحوظ گردد؛۲۳. پیشنهاد می‌شود، یک استراتژی ملّی برای بهداشت آب داشته باشیم و بدین‌منظور استفاده از کمکهای بین‌المللی و همگامی با برنامه عمل جهانی مرتبط ضروری است؛

۲۳. پیشنهاد می‌گردد سیاستهایی که مشوقهای لازم جهت حفظ آب و حذف یارانه‌های نامعقول را ایجاد و الگوهای ناپایدار استفاده از آب را تشویق می‌کنند، نهادینه شوند؛

۲۴ الزامی است تا جهت حفظ توانایی منابع آب برای بهره‌برداری بلندمدت (کمّی و کیفی) و استراتژی برخورد با دوران کم‌آبی و تغییرات آب‌وهوایی در کشور توانمندسازی و ظرفیت‌سازی صورت گیرد؛

۲۵. با توجه به راهبردهای بلندمدت دولت که به تصویب مجلس رسیده برنامه‌ای از سال 2004 برای گسترش سرمایه‌گذاری‌ها در بخش آب تدوین شده که اجرای آن در بخشهای مختلف ازجمله ایجاد شورای آب و پیگیری آن ضروری می‌نماید؛

۲۶. شایسته است تا دولت ازطریق تمرکززدایی، توسعه ظرفیتها و منابع مالی مناسب، با اختصاص حداقل یک درصد از تولید ناخالص داخلی به آب و بهداشت ازطریق هزینه‌های عمومی جوامع محلی را توانمند نماید؛

۲۷. پیشنهاد می‌گردد سرمایه‌گذاری عمومی در گسترش شبکه‌های آبی در مناطق روستایی افزایش و سیستم آب‌رسانی در مناطق روستایی گسترش یابد؛

۲۸. آبهای زیرزمینی از حساسیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است که متأسفانه مورد استفاده بی‌رویه قرار می‌گیرد لذا ضروری است منابع آب زیرزمینی مدیریت شده و نحوه مصرف آن مورد نظارت بیشتری قرار گیرد؛

۲۹. با توجه به اینکه وضعیت آبهای زیرزمینی در سند برنامه چهارم توسعه مورد توجه قرار گرفته است و ضمن آنکه هم‌اکنون بهای آبهای زیرزمینی در بخش کشاورزی تقریباً رایگان است، پیشنهاد می‌گردد تا بهای آب در بخش کشاورزی منطقی گردد؛

۳۰. کشاورزی با مصرف بخش عمده‌ای از منابع آب کشور (بالغ بر 92 درصد) سهم عمده‌ای از منابع آب را به خود اختصاص می‌دهد و این‌درحالی است که راندمان مصرف آب در بخش کشاورزی بسیار پایین می‌باشد. به‌همین‌سبب درصورت بهینه‌سازی مصرف آب در کشاورزی، پتانسیل آبی قابل توجهی برای تأمین سایر نیازها تأمین خواهد شد؛

۳۱. مدیریت آبرسانی کشاورزی که عمده آب شیرین را در کشور مصرف می‌کند، بدون شک جای بهبود دارد. برای مثال آبیاری قطره‌ای، استفاده از فوّاره‌های کم‌فشار و حتی چاههای ساده برای جمع‌آوری آب باران تلفات را به‌حداقل می‌رساند؛

۳۲. با توجه به محدودیت منابع آب تجدیدپذیر و در دسترس کشور ضروری است برای تأمین بخشی از نیازها، منابع آب جدید جستجو گردد. منابع آب غیرمتعارف و فاضلابها پتانسیل مناسبی برای این منظور می‌باشند. میزان پسابها و آبهای برگشتی حدود یک‌چهارم کل منابع آب تجدیدپذیر کشور را تشکیل می‌دهند که درصورت برنامه‌ریزی مناسب و بهره‌برداری از این پتانسیل برای مصارفی که امکان استفاده از این آبها را دارا می‌باشند، می‌توان تا حدی از فشار وارده بر منابع آب تجدیدشونده کشور کاست؛

۳۳. تخلیه پسابهای خانگی، صنعتی و کشاورزی و در برخی مناطق نیز تخلیه نامناسب زباله‌های شهری موجب آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی می‌شود که دراین‌راستا توجه و برنامه‌ریزی اصولی برای جلوگیری از آلودگی منابع آبی کشور الزامی است؛

۳۴. به اعتقاد کارشناسان ساخت‌وسازهای غیرمجاز صنعتی و مسکونی در حریم و بستر رودخانه‌ها مهم‌ترین عامل ایجاد آلودگی آنهاست و لذا دستگاههای نظارتی دراین‌زمینه می‌بایست از عملکرد قوی و بهنگام برخوردار باشند؛

۳۵. می‌بایست با آگاه‌سازی صاحبان صنایع و با ایجاد انگیزه در جهت کاهش هزینه‌ها از مصرف آب در این بخش کاست؛

۳۶. پیشنهاد می‌شود تلاش گردد تا نگرش عمومی نسبت به آب تغییر یابد و به آب به‌عنوان کالای اقتصادی در معادلات توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی توجه شود و در تأمین منابع مالی برای توسعه منابع آب عدالت اجتماعی مدنظر قرار گیرد؛

۳۷. الزامی است تا از فعالیتهای تبلیغاتی بهداشت با هدف ترویج فرهنگ صرفه‌جویی، که البته به زنان به‌عنوان عوامل اصلی فرهنگ‌سازی در خانواده و جامعه نقش بیشتری می‌دهند، حمایت شوند؛

۳۸. ضروری است تا سیاست‌گذاری، تدوین استراتژی، برنامه‌ریزی، ساختارسازی، مشارکت مردمی، روش تأمین منابع مالی در سطح کلان جهت استفاده بهینه از منابع آب درراستای «توسعه ملّی» صورت گیرد؛

۳۹. یکی از راههای وادار کردن کشور به صرفه‌جویی آب، افزایش بهای مصرف آب است. این اقدام تا حدودی مؤثر است چراکه دراین‌صورت، اغلب مردم در مصرف آن اقتصادی‌تر عمل خواهند کرد؛

۴۰. با توجه به طرحهای توسعه منابع آب اجراشده و دردست‌اجرا در کشور ظرفیتهای قابل بهره‌برداری منابع آب درحال‌تکمیل می‌باشد و تأمین نیازهای آتی ازطریق افزایش میزان بهره‌برداری از منابع آب به‌ویژه ازطریق سازه‌ای بسیار محدود خواهد بود. بدین‌جهت باید توجه بیشتری بر روشهای مدیریت غیرسازه‌ای منابع آب معطوف داشت؛

حکایت قطره قطره آبی که همراه بارش باران به لطف رحمت الهی برای تداوم حیات بر سر و روی کره خاکی می بارند، حکایت غم انگیزی است

آب مایه حیات است و با قطره قطره هایش تمامی تمدن را به گرد خویش جمع کرده است، این چنین است که بشر نسبت خود با یکجانشینی و بعدها شهرنشینی و پایه گذاری تمدن را با نزدیکی و دوری به منابع آب می سنجد

آب از این نظر شاخص تعیین کننده ای برای گرد هم آوردن انسان ها به شمار می آید، با این حال به نظر می رسد که این منبع حیات ، آن گونه که باید و شاید مورد توجه بشر قرار نمی گیرد.

این را می توان از میزان مصرف بی رویه ای فهمید که انسان امروز توجه چندانی به آن نشان نمی دهد برای درک این نکته کافی است تا نیم نگاهی به اطرافمان بیندازیم تا متوجه این نقص در رفتار خود شویم.

آن که شیلنگ در دست کوچه، خیابان و همه شهر را می شوید و از دیوارها ، درخت ها نیز نمی گذرد، از یک نکته بسیار ساده غفلت کرده که چگونه با دست خود یکی از بزرگ ترین منابع حیات انسانی را به آسانی از بین می برد و به محصولی بی ارزش تبدیل می کند.

منبع با ارزش به محض ورود به جوی آب و سیستم فاضلاب به منبعی غیرقابل استفاده و بیماری زا تبدیل می شود که هیچ نشانی میان آن با آب پاک و سالم قابل شرب وجود ندارد.این گونه است که انسان با دست خویش آن را از چرخه حیات خارج کرده تا چیزی جز منبعی غیرقابل استفاده از آن باقی نماند.

به تعبیری بهتر می توان از این وضعیت به عنوان یک معضل باید یاد کرد، شاید فراموش کرده ایم که همین چند سال پیش به دلیل خشکسالی و کمی بارش در همین شهرملکشاهی چگونه مجبور به جیره بندی آب شدیم..

آن لحظات و دشواری ناشی از زندگی در آن روزها می توانست تلنگری برای ما به شمار آید، با این حال آن تلنگر از یادها گریخت تا وضعیت همانی شود که بود.

مصرف بالا، بی توجهی به خطوط و شبکه های فرسوده انتقال آب مهمترین عامل عدم صرفه جویی در مصرف آب است

برخی از مردم استان ایلام  ، می گویند: آب مایع حیاتی است که حفظ آن از یک سو و مصرف صحیح آن از سوی دیگر از اهمیت خاصی برخوردار است.

"یکی از شهروندان می گویند :مردم برای حفظ آب باید ضمن رعایت بهداشت فردی و عمومی روش های صحیح در مصرف آب و صرفه جویی را به کار ببرند.

وی افزود: من برای انجام کارهای شخصی و بهداشتی ، سعی می کنم در مدت کوتاه تری این کار انجام داده و طبق برنامه جیره بندی اعلام شده آب و فاضلاب عمل کنم

 اقدامهای اساسی لازم از طرف مسئولین ملی ومحلی به شهروندان:

از همین رو درمناطق خشک و نیمه خشک که مصرف سرانه آب به لحاظ مبارزه با گرمای تابستان بیشتر است ایجاب می کندکه مسئولین تامین آب شرب وبهداشت مردم؛ برای جلوگیری از مخاطرات بهداشتی ومشکلات بی آبی اقدام هایی به شرح ذیل را مستقلاً انجام دهند:

الف- شناسایی وتامین منابع آب جدید متناسب با رشد جمعیت شهرها

ب-کنترل بافت شهری واعمال الگوی مناسب شهرسازی برای به حداقل رساندن مصرف سرانه آب

ج- فراهم نمودن زمینه های تولید تجهیزات توزیع ومصرف آب برای جلوگیری ازاتلاف

د- تدوین قوانین وتعرفه هاباسیاست انقباضی برای کنترل مصرف بی رویه

هـ-بازچرخانی آب واستفاده از فاضلاب تصفیه شده خانگی در آبیاری فضاهای سبز شهری در جهت استفاده بهینه از آب با کیفیت بالا

و-ارائه برنامه های مرتبط برای جلوگیری از آلودگی منابع آب وعوارض زیست محیطی

ز-فراهم نمودن زمینه جمع آوری، تصفیه ودفع فاضلاب شهری به منظور جلوگیری از آلودگی منابع آب واستفاده مجدد از آب استحصالی

ح-کنترل مستمر کیفیت آب ونظارت برای رعایت بهداشت فردی

ط-منطقی کردن رشد جمعیت وموالید به منظور حفظ بهداشت متناسب با امکانات جامعه

ی-ارتقاء فرهنگ جامعه به منظور اصلاح رفتارهای فردی در مصرف آب با استفاده از امکانات دولتی و رسانه های همگان

توصیه های اداره آب وفاضلاب به شهروندان :

از طرفی برای افرادجامعه هم لازم است که نسبت به این کمبود اساسی حساسیت بیشتری داشته باشند البته با توجه به فرهنگ جامعه ، ضروری است دستگاه های اجرایی مسئول ، فرهیختگان وافراد سرآمد جامعه که از یک سو موضوع ومشکل را به خوبی لمس می کنند واز سوی دیگر در جامعه به عنوان اشخاص معتمدومورد قبول شناخته می شوند درمردم ایجاد حساسیت نموده ومتناسب با آموزه های دینی ، این احساس مسئولیت را به احادمردم القاء وبه عبارتی درجامعه فرهنگ سازی نمایند تا از اتلاف آب جلوگیری شود و استفاده بهینه میسر گردد.

لذا پیشنهاد می شود دراین زمینه توصیه های ذیل مورد تاکید وبازآموزی مردم قرارگیرد .

1-  تاسیسات آب داخل منازل به صورت دوره ای مثلاً شش ماهه مورد بازدید افراد فنی قرار گیرد تا با این مراقبت از اتلاف آب وایجاد خسارت به واحدمسکونی پیشگیری شود .

2-  برای آبیاری فضای سبز منزل با نظر کارشناسان مربوطه دوره منطقی آبیاری مثلاً 8 یا 10 روز را انتخاب وبه مقداری آبیاری نمایند که آب مازاد برنیاز گیاه به زمین داده نشود .

3-   از شستن کف حیاط، پارکینگ،پیاده رو و احیاناً خیابان جداً پرهیزنمایند.

4-  راههای استفاده از صرفه جویی در هنگام استحمام ، لباسشویی ، ظرفشویی را مطابق توصیه های مسئولین مربوطه در شرکتهای آب وفاضلاب شهری فراگرفته وبه دقت موردتوجه قرار دهند.

5-  درموقع مشاهده لوله ترکیدگی درمعابر عمومی فوراً موضوع را تلفنی به اتفاقات شرکت(امور)آب وفاضلاب شهر اطلاع دهند.

6-  درموقع نیاز به همکاری با ماموران امور یا شرکت آب وفاضلاب به خصوص دربرنامه زمانی مصرف، مثل جیره بندی آب ، مساعدت وهمراهی کامل داشته باشند .

نتیجه گیری :

استان ایلام  به عنوان یكی از استان های واقع در كمربند خشك كره زمین وکشورایران با مشكل كم آبی مواجه می باشد رشد فزاینده جمعیت در استان و نیاز به محصولات كشاورزی و دامی و محدودیت منابع آب و خاك به عنوان بستر اصلی تولیدات كشاورزی مساله كم آبی رابه گونه یی بسیار جدی فرا روی استان قرارداده است . در واقع خشكسالی نیز به عنوان یك پدیده ط طبیعی همچون سایر پدیده های طبیعی به مدد دانش ، آگاهی ،برنامه ریزی و مدیریت صحیح قابل پیش بینی و كنترل می باشد و خسارت های ناشی ازآن را می توان به حداقل رساند.

بحران آب و محدودیت منابع آب درحال حاضر برای بسیاری از استان ها و درآینده یی نزدیك برای كلیه كشورهای جهان به صورت یك معضل جدی می بایست مورد توجه قرار گیرد چرا كه این محدودیت رشد و تعالی كشورها را می تواند تحت الشعاع قرار دهد .ازاین رو می بایست به دنبال مدیریت آب برای دوره های خشكسالی

بود ، نه مدیریت آب در دوره های خشكسالی ؟

متاسفانه تاكنون در خشكسالی های گذشته به صورت مقطعی عمل شده است .پرداخت خسارت به كشاورزان ،استفاده از راهكارهای كوتاه مدت آبرسانی و تلاش های دیگری ازاین دست به هیچ وه كافی نبوده و جای برخورد جامع و همه جانبه همچنان خالی است .

شدت و حجم خسارت ها و روند فزاینده ی آنها به گونه یی است كه ایجاب می كند تدابیر موثرتر و اساسی تری به خصوص جهت پیشگیری این وقایع به عمل آورد . آمار و ارقامی كه هر ساله از طرف وزارت كشور اعلام می شود خسارت های وارده به مزارع در باغ ها و تاسیسات شهری و روستایی ،خسارت های ناشی ازعدم پوش گیاهی ، جنگلی و مراتع ،مسایل و مشكل های مربوط به فرسایش خاك و هدر رفتن این سرمایه ی ، انهدام رویش گاه های طبیعی و منابع زیست محیطی كه امید زیادی به احیای دوباره آن ها می باشیم ،سهم بالاتری از آمار رابه خود اختصاص می دهد ولی همیشه درحاشیه قرار گرفته اند.پس بایید قدر این نعمت بزرگ الهی را بدانیم و درحفظ آن بكوشیم .

*-  دائره المعارف بزرگ اسلامی – جلداول – انتشارات مرکز دائره المعارف اسلامی

+ نوشته شده در  یکشنبه دهم اردیبهشت 1391ساعت 11:12  توسط نصرت اله قبادی  |